Voorkom ruzie bij erven

De mensen van wie je houdt, zouden met al hun spullen moeten sterven. Hiermee verwoord schrijver en Nobelprijswinnaar Gabriel García Márquez de zorgen van veel mensen dat de familieverhoudingen door overlijden worden verstoord. In elke familie zitten wel ergens (onzichtbare) scheurtjes in de onderlinge relaties. Een niet goed geregelde erfenis kan die scheurtjes doen opensplijten tot onherstelbare schade. En vaak gaat het niet om het saldo op de spaarrekening of het effectendepot. De échte problemen ontstaan bij de verdeling van het tafelzilver, de antieke kastjes en de schilderijen: erfstukken met een emotionele waarde.


Als De Nalatenschapsspecialist wikkel ik sinds 2010 nalatenschappen af en word ik ook ingeroepen ruzies tussen de erfgenamen te beslechten. Veel van de ruzies zijn te voorkomen door in het testament al aan te geven welk kind welke spullen mag krijgen. Als de kinderen daarna onderling nog spullen willen ruilen is dat altijd nog mogelijk. Maar er hoeft geen ruzie over gemaakt te worden, want als erflater heb je al bepaald dat een bepaald kind op een bepaald goed recht heeft.


Wat ook helpt om ruzie te voorkomen, danwel te beslechten, is om een derde partij in te huren om de nalatenschap (verder) af te wikkelen. Ik merk dat als ik ingehuurd word door de executeur testamentair om de nalatenschap (verder) af te wikkelen, de erfgenamen minder wantrouwend zijn. Samen met een heldere communicatie met de erfgenamen resulteert dit in een afwikkeling zonder verstoring van de onderlinge familieverhoudingen.

Neem gerust contact op om te bespreken hoe ik kan helpen bij de afwikkeling van de erfenis.

Weet u zeker dat u de erfenis wilt aanvaarden?

Stel u staat in een testament genoemd als erfgenaam, dan bent u al snel geneigd deze te aanvaarden. Toch is het verstandig om eerst te bekijken of er meer bezittingen dan schulden zijn. Als u een erfenis namelijk accepteert (zuiver aanvaarden), dan erft u niet alleen de bezittingen, maar ook de schulden. Zijn de schulden hoger dan de bezittingen dan kom u van een koude kermis thuis als u de nalatenschap zuiver zou aanvaarden. U moet dan met uw eigen vermogen de overgebleven schulden betalen.

Het is goed om te weten dat je soms al een erfenis zuiver aan het aanvaarden bent zonder dat je daar erg in hebt. Voorbeelden van handelingen die er toe leiden dat u een erfenis zuiver aanvaardt zijn:

  • het leeghalen van de woning van de erflater en bepalen wat er met de spullen gebeurt;
  • het zonder voorbehoud voldoen van schulden van de nalatenschap en het overeenkomen van betalingsregelingen met schuldeisers;
  • de verkoop van de woning van de erflater;
  • het afgeven van een volmacht om de nalatenschap af te wikkelen;
  • het innen van tot de nalatenschap behorende vorderingen en het treffen van regelingen met schuldenaren;
  • het als erfgenaam deelnemen aan de verdeling van de nalatenschap;
  • het erkennen van een schuld van de nalatenschap;
  • het ondertekenen van een bankverklaring, waarbij het rekeningtegoed van de erflater wordt vrijgegeven;
  • het instellen van rechtsvorderingen die een erfgenaam toekomen.

Om te voorkomen dat u straks opgescheept zit met meer schulden dan bezittingen, kunt u de nalatenschap ook beneficiair aanvaarden. Binnen een periode van drie maanden na overlijden van de erflater moet u beslissen of u zuiver of beneficiair wilt aanvaarden. U moet dus gaan inventariseren wat de bezittingen en schulden van de nalatenschap zijn om tot een goede beslissing te komen. Als u verwacht dat er veel schulden zijn, maar nog niet zeker weet of die hoger zijn dan de waarde van de bezittingen dan zou u de nalatenschap ook beneficiair kunnen aanvaarden. Blijkt dan na grondig onderzoek dat de schulden hoger zijn dan de bezittingen, dan kunt u de nalatenschap alsnog verwerpen. U wordt dan met terugwerkende kracht geacht nooit erfgenaam te zijn geweest. U erft dan geen vermogen meer en u hoeft de schulden niet met uw privé vermogen te voldoen.

Bij beneficiaire aanvaarding bent u verplicht om een verklaring af te leggen bij de rechtbank en moet u de nalatenschap volgens bepaalde wettelijke regels afwikkelen. Dit vereist wel enige expertise.

Voor hulp bij het afwikkelen van een nalatenschap kunt u altijd contact met mij opnemen. Ik kan u alle werkzaamheden uit handen nemen, die komen kijken bij het afwikkelen van een nalatenschap . Zo kunt u er gerust op zijn dat alles volgens de regels van de wet verloopt.

Financieel codicil opstellen voorkomt gedoe bij het afwikkelen van een nalatenschap

Als je een familielid hebt moeten begraven, komt daarna -het is onvermijdelijk- het afwikkelen van de nalatenschap. Naast koffers vol oude foto’s, kindertekeningen en andere herinneringen, zijn er de geldzaken. Vaak kost dit veel meer moeite dan men van tevoren had verwacht. Dit kan je voorkomen door relevante gegevens bij leven al te verzamelen in de vorm van een financieel codicil.

Stel dat van een echtpaar, de man als eerste is overleden. Bij overlijden daarna van de vrouw is het nodig om de aanslag erfbelasting van de man bij de hand te hebben. In combinatie met wat de man in zijn testament heeft aangegeven, bepaalt dit mede de hoogte van het vermogen dat de vrouw nalaat. Hoe lager het vermogen is hoe minder erfbelasting betaald hoeft te worden na het overlijden van de vrouw. Zo zijn er nog meer voorbeelden te bedenken, van gegevens die nodig zijn om een nalatenschap goed af te wikkelen. De Nalatenschapsspecialist kan helpen bij het opstellen van een overzicht van de relevante gegevens, die na overlijden nodig zijn om de geldzaken van een nalatenschap snel en efficiënt af te wikkelen.

Ik moet een erfenis afwikkelen, wie helpt me?

Mensen denken bij het afwikkelen van een erfenis als eerste aan het verdelen van de spullen. Dat is echter maar een deel van wat gedaan moet worden. Elke afwikkeling is uniek en vraagt om een eigen aanpak. Natuurlijk zijn er zaken die bij elke afwikkeling voorkomen, maar er zijn ook veel activiteiten die specifiek bij een bepaalde erfenis horen.


Vaak is er in een testament iemand binnen de familie als executeur (testamentair) benoemd. Als er geen executeur is aangewezen omdat er bijvoorbeeld geen testament is opgemaakt, dan zijn alle erfgenamen gezamenlijk executeur. Wat mensen zich echter niet realiseren is dat ze bij hun taak als executeur iemand kunnen inhuren. De kosten hiervan worden dan betaald uit de nalatenschap. Dat betekent dus dat alle erfgenamen meebetalen aan de ingehuurde hulp en de kosten hiervan door meerdere mensen gedragen wordt. 
Het voordeel van het inhuren van specialistische hulp is dat iemand met ervaring de klappen van de zweep kent. De executeur, dan wel de erfgenamen, hoeven het wiel niet zelf uit te vinden en kunnen ontlast worden van het vele werk dat komt kijken bij de afwikkeling van zo’n erfenis. Dat is dan een hele zorg minder.


Wat mensen zich vaak niet realiseren is dát er veel werk komt kijken bij het afwikkelen van een erfenis. Het is een heel proces waar veel partijen bij betrokken zijn. Het is zaak om het proces in de juiste volgorde af te werken en de regie te voeren over wat gedaan moet worden. Na overlijden komt als eerste de overheid met het verzoek om aangifte erfbelasting te doen. Dan zijn er bancaire zaken die aangepast moeten worden en zijn er allerlei abonnementen en lidmaatschappen die aangepast of opgezegd moeten worden.
Aan het einde van het gehele proces moet er schriftelijk rekening en verantwoording afgelegd worden aan alle erfgenamen, zodat zij hun akkoord kunnen geven over hoe de erfenis is afgewikkeld.


Het is niet vreemd dat deze klus bij nabestaanden regelmatig tot veel stress leidt. De afwikkeling kost veel tijd. Nabestaanden zitten vaak in een fase van hun leven waarin zij het met een baan en gezin al behoorlijk druk hebben. Ook kan de afwikkeling van een erfenis de familierelaties onder druk zetten, met regelmatig blijvende ruzie tot gevolg. Dit kan komen doordat er wantrouwen binnen de familie ontstaat of doordat gevoeligheden uit het verleden zich gaan mengen met de zakelijke afwikkeling. 
Een externe partij die de erfenis afwikkelt biedt hierbij uitkomst omdat deze geen partij kiest. De ervaring die ik sinds 2010 als De Nalatenschapsspecialist heb opgedaan in het afwikkelen van erfenissen heeft mij geleerd hoe belangrijk onpartijdigheid en kennis van zaken is.


Heeft u vragen naar aanleiding van het lezen van dit artikel, dan kunt u vrijblijvend contact met mij opnemen. We kunnen dan bespreken wat ik kan doen om u te helpen.

Erfbelasting onderschat

De meest onderschatte belasting is de erfbelasting. Veel mensen zijn tijdens leven bezig om op elke euro inkomstenbelasting te besparen. Na hun overlijden laten ze echter vele duizenden euro’s liggen doordat ze de erfenis niet goed hebben geregeld. Slimme huwelijkse voorwaarden plus een goed testament gecombineerd met een slim schenkingsplan kan veel geld opleveren, al profiteer je er zelf niet meer van.

Daarnaast is het ook na overlijden zaak om goed te bedenken wat de mogelijkheden zijn om de erfenis te aanvaarden. Zelfs als de overledene geen testament had, zijn er bij wet nog keuzemogelijkheden om in de toekomst erfbelasting te besparen. Van belang is wel om de keuze te maken alvorens de aangifte erfbelasting in te dienen. Bedenkt dus goed wat die mogelijkheden zijn voordat je de aangifte erfbelasting doet. Zo’n gesprek doe je beter met iemand die weet hoe het erfrecht in elkaar zit, dan met iemand die vooral verstand heeft van inkomstenbelasting. Erfrecht, en daarmee samenhangend erfbelasting, is een apart vak en het is niet gezegd dat de accountant/belastingconsulent ook op dit gebied voldoende kennis van zaken heeft. Wilt u meer weten wat u kunt doen, neem dan gerust contact met mij op.

Woonplaats erflater is bepalend voor het fiscale recht

Na een overlijden kan het zijn dat een erfgenaam in het buitenland woont. Hoe moet je hier nu mee omgaan als je aangifte erfbelasting gaat doen?

Ten aanzien van de Nederlandse erfbelasting bepaalt de woonplaats van degene die is overleden het fiscale recht. Als de overledene in Nederland woont en de erfgenaam in bijvoorbeeld Spanje, dan is in Nederland erfbelasting verschuldigd. Het is de taak van de executeur om hier zorg voor te dragen. Ook zij opgemerkt dat het vermogen van de overledene niet noodzakelijkerwijs in Nederland hoeft te zijn gelegen. Dus ook een buitenlandse vakantiewoning valt onder het Nederlandse recht. 

Wat nu als de overledene in het buitenland woont? Als de erflater met Nederlandse nationaliteit langer dan 10 jaar in het buitenland woont en de erfgenamen wonen in Nederland, dan is er in Nederland geen erfbelasting verschuldigd. 
Is de overledene korter dan 10 jaar geleden naar het buitenland vertrokken, dan geldt nog steeds het Nederlands erfbelastingrecht en moet er in Nederland aangifte erfbelasting worden gedaan. 
Om dubbele belastingheffing te voorkomen is er met enkele landen een verdrag over erfbelasting gesloten. Als de overledene in een land woont waar Nederland geen verdrag mee heeft gesloten, kan wellicht het Besluit ter Voorkoming van Dubbele Belasting uitkomst bieden. Nederland kan op basis van dit besluit een deel van de in het buitenland verschuldigde belasting teruggeven. De regels hieromtrent zijn complex, waardoor een gedegen advies hierover sterk is aan te raden.

Welke factoren bepalen de complexiteit bij het afwikkelen van een erfenis?

Ik krijg vaak de vraag hoe groot de erfenissen zijn die ik afwikkel. Alsof dat bepaalt hoe ingewikkeld het afwikkelen van een erfenis is. Niets is minder waar. De grootte van de erfenis is niet de meest bepalende factor. Soms is het afwikkelen van een erfenis van €300.000,- veel complexer en vereist meer expertise dan een erfenis van €1.000.000,- of meer.

Ik zal een opsomming geven van factoren die een erfenis meer of minder ingewikkeld maken om af te wikkelen. Expertise is gewenst om het geen slepende zaak te maken die jaren gaat duren en om er voor te zorgen dat er niet meer erfbelasting betaald wordt dan echt nodig is. Ook wil je voorkomen dat er ruzie tussen de erfgenamen ontstaat. Dat bereik je door de nalatenschap vakkundig, met kennis van zaken, af te wikkelen.

Maar wat zijn nou die factoren die ik bedoel:

  • Is er een testament? Als er een testament is zijn er wensen die de overledene op papier heeft laten zetten en daar moet naar gehandeld worden. Ook biedt een testament vaak mogelijkheden hoe de nalatenschap met de belastingdienst wordt afgerekend. Goed begrip van de mogelijkheden die in het testament op dit gebied biedt, kan zorgen dat er aanzienlijk minder erfbelasting hoeft te worden betaald. Heb je die kennis niet, dan maak je de Belastingdienst alleen maar blij en betaal je meer belasting dan nodig is. De Belastingdienst zal je hier nooit op wijzen.
  • Hoeveel erfgenamen zijn er? Hoe meer erfgenamen, hoe lastiger het kan worden. Je hebt immers met meer meningen te maken en je moet stevig in je schoenen staan om te weten waar een ieder recht op heeft.
  • Zijn er minderjarige erfgenamen? Als dit het geval is moet je de erfenis beneficiair aanvaarden en moet er contact onderhouden worden met de rechtbank.
  • Wonen de minderjarige erfgenamen in een andere woonplaats dan de overledene, dan krijg je te maken met zowel de rechtbank in de woonplaats van de minderjarige erfgenaam, als met de rechtbank in de woonplaats van de overledene.
  • Zijn er legaten? Je moet dan soms veel werk verrichten om deze te bereiken. Soms bestaan bepaalde legatarissen niet meer. Denk hierbij aan een goed doel dat in de loop der jaren in een ander goede doel is opgegaan. Je moet dan nog wel achterhalen of het legaat uitgekeerd moet worden of niet.
  • Bestaat de nalatenschap uit vastgoed? Hoeveel vastgoed is er dan en waar bevind het zich? Is er nog een langstlevende dan moet de tenaamstelling van het vastgoed gewijzigd worden. Is er geen langstlevende, dan kan het zijn dat het vastgoed ontruimd en verkocht moet worden. Als veel spullen in één keer beschikbaar komen, is het een uitdaging om het een bestemming te geven. Een goed netwerk van partijen die hierbij kunnen helpen biedt dan uitkomst. Daarnaast moet het hele proces goed begeleid worden.
  • Waar bestaat het vermogen van de erflater uit? Als er een effectendepot is, dan moet snel gehandeld worden en de erfgenamen gevraagd worden of ze contant geld willen erven of liever hun deel van het effectendepot. Je moet snel handelen omdat de erfbelasting wordt berekend over de waarde van het effectendepot op datum overlijden. Als daarna de waarde van de beleggingen daalt en je wil als erfgenaam contant geld erven, dan ontvang je minder geld dan de waarde waar je erfbelasting over hebt betaald.
  • Bij hoeveel verschillende banken had de overledene zijn vermogen ondergebracht? Elke bank is weer een hele klus om contact mee te leggen. Meer verschillende banken betekent meer werk. Waar de overledene bij leven nog een accountmanager had, krijg je na overlijden direct te maken met een zogenaamde nabestaandendesk en valt de accountmanager buiten beeld. Dat betekent dat je te maken krijgt met een call center en zie daar maar voor elkaar te krijgen wat je wil dat er gebeurd. Rekeningen sluiten, tenaamstelling wijzigen, rekeningen openen, beleggingen verkopen,  saldo opvragen, betalingen verrichten, mutaties op de rekening vanaf datum overlijden opvragen, betalingen verrichten, incasso’s storneren, enz, enz.
  • Hoeveel abonnementen en lidmaatschappen had de overledene? Als eerste moet je achterhalen welke abonnement en lidmaatschappen er zijn. En mijn ervaring is dat er altijd veel meer zijn, dan mensen zich realiseren. Sommige abonnement moeten vervolgende door blijven gaan, maar met een andere tenaamstelling. Er is niets vervelender dan post ontvangen op naam van de overledene. Zo iets lijkt nu klein, maar als het je als langstlevende eenmaal overkomt is het groot. Sommige abonnementen moeten beëindigd worden en restitutie van gelden moeten gevraagd worden.  Dit hele proces kan versneld worden als je het in goed banen kan leiden en weet hoe dit efficiënt en effectief aan te pakken.
  • Is er eerder een partner overleden? In dat geval moet je het testament van de eerst stervende zien te vinden plus de aangifte erfbelasting en de aanslag erfbelasting die toendertijd is opgelegd. Deze gegevens moet je achterhalen omdat het mede kan bepalen hoeveel erfbelasting nu betaald moet worden. Grote kans dat het leidt tot een verlaging van de erfbelasting die je moet betalen als gevolgd van het overlijden van de langstlevende. Het is dus de moeite waard hier werk van te maken.
  • Is er een levensverzekeringspolis? Levensverzekeringen veranderen in de loop der tijd van maatschappij waar ze onder vallen. Mensen bewaren vaak alle polissen die ze in alle jaren hebben ontvangen. Ook komt het voor dat polissen al zijn uitbetaald, zonder dat je dat uit de polis kan opmaken. Om geen geld bij de verzekeringsmaatschappij te laten liggen, moet je dus achterhalen welke levensverzekeringspolissen nog geld waard zijn. Dit gaat vaak niet vanzelf, maar daar moet je zelf als erfgenaam achter aan gaan.
  • Is er een nabestaandenpensioen? Zeker tegenwoordig, werken mensen bij verschillende werkgevers en daardoor hebben nabestaanden te maken met meerdere pensioenfondsen. Deze moeten achterhaald worden en op de hoogte worden gebracht van het overlijden. Dan moet er uitgezocht worden of de langstlevende nog recht heeft op een nabestaandenpensioen.

Woonplaats erflater is bepalend voor het fiscale recht

Na een overlijden kan het zijn dat een erfgenaam in het buitenland woont. Hoe moet je hier nu mee omgaan als je aangifte erfbelasting gaat doen?

Ten aanzien van de Nederlandse erfbelasting bepaalt de woonplaats van degene die is overleden het fiscale recht. Als de overledene in Nederland woont en de erfgenaam in bijvoorbeeld Spanje, dan is in Nederland erfbelasting verschuldigd. Het is de taak van de executeur om hier zorg voor te dragen. Ook zij opgemerkt dat het vermogen van de overledene niet noodzakelijkerwijs in Nederland hoeft te zijn gelegen. Dus ook een buitenlandse vakantiewoning valt onder het Nederlandse recht.

Wat nu als de overledene in het buitenland woont? Als de erflater met Nederlandse nationaliteit langer dan 10 jaar in het buitenland woont en de erfgenamen wonen in Nederland, dan is er in Nederland geen erfbelasting verschuldigd.
Is de overledene korter dan 10 jaar geleden naar het buitenland vertrokken, dan geldt nog steeds het Nederlands erfbelastingrecht en moet er in Nederland aangifte erfbelasting worden gedaan.
Om dubbele belastingheffing te voorkomen is er met enkele landen een verdrag over erfbelasting gesloten. Als de overledene in een land woont waar Nederland geen verdrag mee heeft gesloten, kan wellicht het Besluit ter Voorkoming van Dubbele Belasting uitkomst bieden. Nederland kan op basis van dit besluit een deel van de in het buitenland verschuldigde belasting teruggeven. De regels hieromtrent zijn complex, waardoor een gedegen advies hierover sterk is aan te raden.